Turecki

Harmonia wokalna w języku tureckim (+ ćwiczenia)

Kiedyś już wspominałam, że osobiście dla mnie, język turecki jest prosty i niezwykle ciekawy, jednak nie ukrywam, że na początku jest kilka “schodków”, których pokonanie wymaga trochę zachodu i czasu. Jednym z takim schodków, pewno nawet pierwszym, bo ważnym już przy przedstawianiu się, jest właśnie harmonia wokalna. Początkowo wydaje się czarną magią i dziwactwem, potem zaczyna nam brakować tego w innych językach (no jak to, a po e?).

No więc zacznę od krótkiego wyjaśnienia czym jest ta owiana, niekoniecznie dobrą sławą, harmonia wokalna.

Harmonia wokalna, to upodobnienie się samogłosek do siebie, względem miejsca artykulacji danej samogłoski. Samogłoski mogą być tylne, przednie, labialne, nielabialne itd. Jednak praktyka harmonii wokalnej polega ni mniej ni więcej na tym, że podczas dodawania sufiksów (końcówek) do słów tureckich, należy zmienić ich samogłoskę, tak aby była ona harmoniczna/zgodna, z samogłoską poprzedzającą.

Na to, jak wybrać tę samogłoskę harmoniczną są oczywiście zasady.

Zanim przedstawię zasady zaznaczę, że

  1. zmieniamy samogłoskę TYLKO w dodawanym sufiksie, nie w samym śłowie, do którego sufiks dodajemy
  2. paleta możliwości zależy od tego, czy sufiks jest dwupostaciowy, czy czteropostaciowy
  3. podczas harmonizowania pod uwagę bierzemy ostatnią samogłoskę słowa, do którego sufiks dodajemy.

Sufiks dwupostaciowy zawiera samogłoskę a lub e, co oznacza, że może występować tylko w tych dwóch formach (np. sufiks liczby mnogiej może mieć formę lar lub ler).

Sufiks czteropostaciowy,to każdy, który zawiera samogłoskę: i, ı, ü,u.

Zaznaczam te punkty jako ważne, ponieważ z doświadczenia wiem, że uczniowie mają czasami problem ze zrozumieniem kiedy co dodawać.

A teraz przejdźmy do zasady, co i kiedy:

  Następna sylaba
Sylaba poprzedzająca S. dwupostaciowy (a,e) S. czteropostaciowy
A A  I
E E  İ
I A  I
İ E  İ
U A U
Ü E Ü
O A U
Ö E Ü

Przykłady:

Ev + (i)m = evim

Köpek + lar = köpekler

Yapıyor + im = yapıyorum

Okul + dan = okuldan

Müze + dan = müzeden

Ćwiczenia:

Sandalye + den =

Masa + de =

Balkon + lar =

Araba + lar =

Kız + lar=

Erkek + lar =

Üniversite + si =

Nasıl + sin =

Ad + im =

! mutfakt + de =

Gök + de =

Can + im =

Nere + li =

! Rus + ca =

(odpowiedzi na końcu wpisu)

! Oprócz harmonii wokalnej, występuję również bardzo ograniczona harmonia konsonantyczna, której zasada jest prosta:

Po bezdźwięcznej spółgłosce, nastąpi spółgłoska bezdźwięczna, po dźwięcznej, dźwięczna. (t –d, p – b, c – ç)

Trochę opcji do zapamiętania jest, jednak chociaż na początku wygląda to na dość skomplikowany proces, to z czasem, staje się jak najbardziej naturalne, i to powinno Was pocieszyć. Im więcej będziecie używać, powtarzać, tym szybciej zapamiętacie. Moją metodą na zapamiętanie tego jak najszybciej, bylo osłuchanie się poprzez mówienie. Jak? Np. robiłam dużo ćwiczeń i później czytałam to na głos. Aparat mowy szybko przestawi się, zauważy, że harmonia wokalna ułatwia wymowę (jednak człowiek jest leniwy ;)) i automatycznie zacznie dodawać odpowiednią samogłoskę, bo będzie mu łatwiej, szybciej (to samo miejsce artykulacji).

Język turecki jest językiem, który posiada miniamlną liczbę wyjątków. Do tych wyjątków należy np. kilka słów, które są nieharmoniczne (zapożyczenia) np.

saat – saati (godzina, zegarek)

harf – harfi (litera)

kalp – kalbi (serce)

Odpowiedzi do ćwiczeń:

  1. sandalyeden
  2. masada
  3. balkonlar
  4. arabalar
  5. kızlar
  6. erkekler
  7. üniversitesi
  8. nasılsın
  9. adım
  10. mutfakta
  11. gökte
  12. canım
  13. nereli
  14. rusça

Jeśli macie jakiekolwiek pytania, chętnie odpowiem 🙂

 

Advertisements

One thought on “Harmonia wokalna w języku tureckim (+ ćwiczenia)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s